همه چیز درباره شکستگی بینی و نحوه درمان آن

شکستگی بینی زمانی رخ می‌دهد که ساختار غضروفی و مخصوصاً استخوانی بینی شما دچار ترک خوردگی یا شکستگی شود. به طور معمول بخش استخوانی پل بینی (وسط بینی) دچار شکستگی می‌شود. شکستگی بینی شایع‌ترین نوع آسیب دیدگی بافت بینی است و در اغلب موارد نیازمند توجه فوری پزشک است. در این مقاله به طور کامل درباره علائم بینی شکسته، تشخیص، درمان و هزینه درمان آن اطلاعاتی به دست خواهید آورد.

علائم بینی شکسته

موارد زیر مهمترین علائم یک بینی شکسته هستند:

• تورم بینی
• کج شدن بینی
• درد بینی مخصوصا حین لمس بینی
• خون دماغ شدن
• کبودی زیر چشم یا قرمز شدن چشم ها
• مشکلات تنفسی به دلیل انحراف تیغه بینی یا هرگونه انسداد دیگر در بینی
• خروج مخاط از بینی
• صدا دادن بینی حین لمس یا گرفتن بینی

شکستگی بینی ناشی از چیست؟

همانطور که می‎دانید، شکستگی بینی می‌تواند در یک حادثه رانندگی، حین انجام ورزش حرفه ای یا حتی آماتور، درگیری و دعوا، سقوط از ارتفاع و …. رخ دهد. و به طور کلی اگر به صورت مکرر اقدامات خاصی (مانند موارد زیر) را در طول زندگی انجام میدهید احتمال شکستگی بینی را ازفزایش می دهد:

• انجام ورزش های تماسی مانند فوتبال، بسکتبال، والیبال، ورزش های رزمی، دوچرخه سواری، وزنه برداری
• عدم استفاده از کمربند ایمنی حین رانندگی
• کار کردن در ارتفاعات

اگر بینی ما دچار شکستگی شود چه کنیم؟

هر زمان با شکستگی بینی مواجه شدید و یا فکر می کنید که بینی شما دچار شکستگی یا آسیب شده حتما به موارد زیر توجه کنید و این اقدامات را انجام دهید:

1. سعی کنید در اولین اقدام خونریزی را متوقف کنید

• بهتر است که بنشینید اما دراز نکشید یا به عقب خم نشوید. بعد از شکستگی بینی شما باید بالاتر از سطح قلب باشد تا خونریزی بینی کاهش یابد.
• سعی کنید به جلو خم شوید تا خون به پشت حلق شما نرسد.
• قسمت نرم و گوشتی بینی خود را با انگشت شست و انگشت اشاره بگیرید و آن را به مدت 5 دقیقه محکم نگه دارید. اینکار در اغلب موارد به کاهش یا متوقف کردن خونریزی بینی شکسته کمک می کند.
• اگر خونریزی متوقف نشده است تا 10 دقیقه دیگر بینی خود را دوباره فشار دهید.

2. به فکر تسکین درد باشید

• اگر شکستگی بینی درد زیادی به شما تحمیل کرده می توانید از داروهای مسکن و ضد درد بدون نسخه ای مانند مانند استامینوفن یا ایبوپروفن استفاده کنید.
• بعد از بند آمدن خونریزی بخوابید و سرتان را روی چند بالش نرم و بلند بگذرید

3. ورم بینی را بخوانانید

• حین تلاش برای کاهش درد شکستگی بینی یک بسته یخ را در یک حوله بپیچید و آن را به مدت 10 دقیقه روی بینی خود قرار دهید. سپس 10 دقیقه آن را بردارید و دوباره برای همین مدت زمان آن را دوباره  روی بینی بگذارید
• روی کیسه یخ فشار وارد نکنید ممکن است به بینی خود آسیب برسانید.
• ظرف 2 روز پس از صدمه دیدن حداقل چهار بار در روز کیسه یخ یا کمپرس سرد روی بینی خود قرار دهید.

از کجا بفهمیم که بینی ما دچار شکستگی شده؟

برای اینکه بفهمید آیا بینی شکسته یا نه باید به پزشک مراجعه کنید تا از نزدیک شما را معاینه کند. پزشک با بررسی موارد زیر میتواند با اطمینان شکستگی با عدم شکستگی بینی را تایید می کند:

• نحوه آسیب دیدگی و زمان آن
• نگاه کردن به بینی و بررسی هرگونه جای زخم، کبودی و تورم
• معاینه داخل بینی به صورت دستی یا با اسپکولوم
• ردیابی کبودی، برش یا خونریزی داخل بینی
• معاینه چشم ها، فک و دندان ها

برای تشخیص دقیق تر شکستگی بینی نیز معمولاً از اشعه ایکس و سایر انواع اسکن های رادیولوژیک نیاز است که البته اگر به یک متخصص خوب مراجعه کنید نیازی به این تصاویر نیست.

انواع شکستگی بینی

شکستگی بینی می‌تواند از نظر شدت، محل و نوع جابجایی به دسته‌های مختلف تقسیم شود. شناخت این انواع به تصمیم‌گیری درمانی کمک می‌کند. رایج‌ترین انواع عبارتند از:

۱. شکستگی ساده (غیرجابه‌جا / همرا بدون تغییر شکل): در این حالت استخوان یا غضروف بینی دچار ترک‌خوردگی شده ولی قطعات دچار جابجایی نشده‌اند یا تغییر شکل ظاهر بینی کم است. معمولاً درمان غیرجراحی شامل کمپرس سرد، مسکن، و در برخی موارد جااندازی بسته کافی است.

۲. شکستگی جابه‌جا شده: در این حالت قطعات استخوانی یا غضروفی از محل طبیعی خود خارج شده‌اند، یا پل بینی فرو رفته یا انحراف پیدا کرده است. این نوع نیاز به مداخله سریع‌تر پزشکی و احتمالاً جراحی دارد.

۳. شکستگی باز: زمانی رخ می‌دهد که پوست یا مخاط روی بینی دچار پارگی شده و استخوان قابل مشاهده یا مشتقاً در معرض است. این حالت خطر عفونت بالاتری دارد و اغلب نیاز به عمل جراحی فوری دارد.

۴. شکستگی غضروفی یا تیغه بینی (سپتوم): گاهی آسیب اصلی به تیغه میانی بینی وارد می‌شود که ممکن است با مشکلات تنفسی، صدای «ترق» حین لمس بینی، یا خون‌ریزی‌های مکرر همراه شود. تشخیص دقیق و درمان صحیح این نوع اهمیت دارد چون اگر درمان نشود، انحراف تیغه می‌تواند به عارضه‌ای دائمی تبدیل شود.

۵. شکستگی چندتکه‌ای: ضربه شدید ممکن است باعث خردگی متعدد استخوان‌های بینی شود؛ در این حالت روند درمان پیچیده‌تر است و غالباً نیاز به ترکیبی از جراحی باز، استفاده از اسپلینت، و پیگیری دقیق بعد از عمل دارد.

در جدول زیر مقایسه‌ای سریع از انواع را می‌بینید:

عوارض و پیامدهای درمان دیرهنگام

اگر شکستگی بینی به‌موقع درمان نشود، ممکن است عوارض زیر بروز کند:

• انحراف تیغه بینی: که می‌تواند جریان هوای بینی را محدود کند و باعث گرفتگی مکرر، خون‌ریزی، خر و پف یا آپنه خواب شود.

• بدشکلی ظاهری دائمی: فرو رفتگی یا برجستگی در پل بینی، کج شدن بینی، یا بزرگ‌تر شدن سوراخ‌ها.

• هماتوم سپتوم (جمع‌شدن خون بین تیغه و مخاط بینی): اگر درمان نشود، ممکن است به سپتوم عفونی تبدیل شود یا منجر به نکروز غضروف شود.

• مشکلات تنفسی مزمن: مخصوصاً اگر تیغه بینی و مجرای هوا به‌درستی باز نشوند.

• خون‌ریزی‌های مکرر یا التهاب مخاط بینی: که می‌تواند کیفیت زندگی را پایین بیاورد.

به همین دلیل توصیه می‌شود اگر پس از ۳–۵ روز علائم زیر مشاهده شد، حتماً به پزشک متخصص مراجعه کنید: تسکین نیافتن تورم و درد، خون‌ریزی مکرر، تغییر شکل قابل‌توجه، یا مشکلات تنفسی شدید.

راه‌های پیشگیری از شکستگی بینی

پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. چند گام ساده که بتواند ریسک شکستگی بینی را کاهش دهد:

• هنگام انجام ورزش‌های تماسی (مثل فوتبال، بوکس، بسکتبال، هنرهای رزمی) از محافظ بینی یا ماسک مناسب استفاده کنید.

• هنگام رانندگی یا موتورسیکلت‌سواری حتماً کمربند ایمنی ببندید و کلاه ایمنی مناسب بزنید.

• در محیط‌های کاری یا تفریحی که احتمال سقوط یا ضربه وجود دارد، رعایت نکات ایمنی (مثلاً محافظ صورت، ایمنی ارتفاع) ضروری است.

• کودکان و سالمندان را در فعالیت‌هایی که احتمال زمین‌خوردن زیاد است (مثلاً دویدن، بالا رفتن از ارتفاع، بازی در فضای نامناسب) همراهی و کنترل کنید.

• استخوان‌بندی قوی با تغذیه مناسب (کلسیم، ویتامین D) و ورزش سبک نیز می‌تواند مقاومت بینی را تا حدی افزایش دهد.

بازگشت به ورزش و فعالیت‌های ‌روزانه

بسته به شدت شکستگی و توصیه پزشک، معمولاً پس از ۴–۶ هفته می‌توان فعالیت‌های سبک را از سر گرفت. اما برای ورزش تماسی یا محافظت نیاز به مجوز پزشک دارید. استفاده از محافظ بینی مخصوص و شروع تدریجی می‌تواند کمک‌کننده باشد.

برای شکستگی بینی چه موقع به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر دچار شکستگی بینی شده اید و درد یا تورم جزئی دارید، لزومی به مراجعه فوری به مراکز درمانی نیست و می توانید مدتی صبر کنید آنگاه به  پزشک مراجعه کنید. ممکن است علائم شما در این مدت کاهش یابد یا حتی بینی‌تان نشکسته باشد. اما اگر 3 تا 5 روز گذشته و علائم زیر را تجربه می کنید بهتر است سریع تر به مراکز درمانی مراجعه کنید:

• عدم تسکین درد و ورم بینی
• از بین رفتن ورم بینی اما انحراف قابل توجه در ظاهر بینی
• تورم و درد از بین رفته اما مشکل تنفسی دارید
• مرتبا دچار خونریزی میشوید.
• تب

نکته مهم (اگر همراه با درد بینی علائم زیر را دارید فوری به اورژانس مراجعه کنید):

• سردرد شدید
• گردن درد
• استفراغ یا تهوع شدید
• دشواری  در نفس کشیدن
• خونریزی زیادی که بند نمی آید
• خروج مایعی شفاف و آبکی از بینی شما

درمان بینی شکسته

در مرحله اول باید شکستگی بینی توسط پزشک تایید شود تا پس از آن روند درمان شروع شود. تصمیم گیری درباره درمان نیز بلافاصله انجام نمی شود. پزشک صبر میکند تا ببیند آیا ورم بینی شکسته میخوابد یا خیر. بعد از خوابیدن ورم بینی، پزشک درباره درمان جراحی یا معمولی بینی تصمیم گیری می کند.

درمان غیر جراحی بینی شکسته

چنانچه میزان شکستگی زیاد نباشد (جزئی باشد) و یا اینکه تنها از جا در رفته باشد، پزشک به صورت دستی اقدام به جا انداختن بینی شکسته می کند. پزشک پس از 1 تا 2 هفته بعد از شکستگی به صورت دستی بینی را جا خواهد انداخت. در بیشتر موارد آسیب وارد شده به بینی به این روش برطرف می شود و نیازی به انجام عمل جراحی زیبایی برای شکستگی بینی وجود ندارد. در این روش بینی خود به خود ترمیم میابد.

تا زمانی که بینی کاملا ترمیم شود پزشک به شما داروی مسکن خواهد داد و داخل بینی را پک می کند. ممکن است چیزی به نام اسپلینت بینی داخلی در سوراخ های بینی شما قرار دهند تا به ترمیم و حفظ شکل طبیعی بینی تا زمان بهبودی کمک کند. پزشک همچنین ممکن است برای جلوگیری از عفونت بینی به شما آنتی بیوتیک بدهد.

انجام عمل جراحی

در مواردی که میزان شکستگی بینی زیاد باشد و آسیب وارد شده به بینی با درمان‌های معمولی و غیر تهاجمی (تا 2 هفته) هنوز بهبود نیافته باشد، پزشک احتمالا عمل جراحی بینی را برای شما درخواست خواهد کرد. طی یک عمل جراحی بینی شما توسط یک متخصص و جراح پلاستیک، جراح گوش و حلق و بینی یا جراح فک و صورت زیر تیغ جراحی خواهد رفت و قطعات شکسته شده بینی کنار هم قرار می‌گیرند. چنانچه تیغه بینی دچار انجراف شده باشد طی عمل تبغه بینی نیز ترمیم میشود که به آن سپتوپلاستی گفته میشود و چنانچه قصد زیبایی و ترمیم را با هم داشته باشید عمل رینوپلاستی یا عمل زیبایی بینی انجام خواهید داد.

مراقبت‌های بعد از درمان و بازگشت به زندگی معمول

پس از درمان شکستگی بینی، رعایت نکات زیر در بهبود سریع‌تر و کاهش عوارض مؤثر است:

• استفاده از کمپرس سرد در ۴۸ ساعت اول برای کاهش تورم (مثلاً هر ۱۰ دقیقه کمپرس سرد، سپس ۱۰ دقیقه休).

• بالا نگه‌داشتن سر هنگام خواب برای ۳–۵ روز اول—بهتر است بالش اضافی استفاده شود.

• اجتناب از فعالیت‌های سنگین یا تماس مستقیم با بینی برای حداقل ۴–۶ هفته (بسته به شدت آسیب).

• اجتناب از مصرف الکل یا داروهای رقیق‌کننده خون تا زمانی که پزشک اجازه دهد، چون ممکن است خون‌ریزی را تشدید کنند.

• پیگیری پزشک با زمان‌بندی مناسب: معمولاً ۱ تا ۲ هفته بعد از درمان، معاینه برای ارزیابی وضعیت، سپس ممکن است ۴ الی ۶ هفته و حتی ۳ ماه بعد نیز توصیه شود.

• اگر علائم زیر بروز کرد، فوراً به پزشک مراجعه کنید: تشدید درد یا تورم، خروج مایع شفاف از بینی (ممکن است نشانه شکستگی جمجمه باشد)، خون‌ریزی شدید، ضعف بینایی، سردرد شدید، یا تنفس دچار مشکل شود.

هزینه عمل جراحی بینی شکسته چقدر است؟

بسته به میزان شکستگی، نوع آسیب وارده به بینی و همچنین روش جراحی (رینوپلاستی، سپتورینوپلاستی یا سپوپلاستی+ برطرف کردن شکستگی) نرخ عمل جراحی این عمل متفاوت خواهد بود. با مراجعه به یک جراح بینی خوب و انجام آزمایشات لازم میتوان به طور تقریبی هزینه  ها را برآورد کرد.